Bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài theo quy định 2025

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, các giao dịch dân sự, thương mại, lao động, đầu tư… giữa tổ chức, cá nhân Việt Nam với các chủ thể nước ngoài ngày càng phổ biến. Điều này cũng kéo theo các tranh chấp liên quan đến bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài – một lĩnh vực pháp lý phức tạp, đòi hỏi hiểu biết sâu về cả pháp luật trong nước và quốc tế. Bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ bản chất, căn cứ pháp luật, thẩm quyền giải quyết và cách xử lý khi phát sinh tranh chấp bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài.

Bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài là gì?

Bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài là việc một bên (có thể là cá nhân, pháp nhân Việt Nam hoặc nước ngoài) yêu cầu bên còn lại bồi thường thiệt hại phát sinh từ hành vi gây thiệt hại, trong đó có ít nhất một yếu tố nước ngoài.

Theo Điều 663 Bộ luật Dân sự 2015, “giao dịch dân sự có yếu tố nước ngoài” là các quan hệ có sự tham gia của:

  • Ít nhất một bên là cá nhân, pháp nhân nước ngoài;
  • Tài sản liên quan ở nước ngoài;
  • Sự kiện pháp lý xảy ra ở nước ngoài hoặc làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quan hệ pháp luật ở nước ngoài.

Khi một hành vi gây thiệt hại thuộc dạng này, nó được xem là trường hợp bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài.

 Các trường hợp thường gặp

Một số ví dụ điển hình của bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài:

  • Tai nạn giao thông giữa người nước ngoài và người Việt Nam tại Việt Nam hoặc ở nước ngoài.
  • Hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài gây thiệt hại cho người tiêu dùng Việt Nam (sản phẩm lỗi, nguy hiểm).
  • Cá nhân Việt Nam bị xâm phạm sức khỏe, tính mạng, danh dự khi đang ở nước ngoài và ngược lại.
  • Tranh chấp hợp đồng bảo hiểm quốc tế, đầu tư nước ngoài gây thiệt hại tài sản.
  • Tổ chức nước ngoài xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp Việt Nam.

 Căn cứ pháp lý

Việc giải quyết bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài được điều chỉnh bởi:

  • Bộ luật Dân sự 2015, đặc biệt Chương XXIX (từ Điều 663 đến Điều 687) – Về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài
  • Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, đặc biệt Chương XXVIII – Thủ tục giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài
  • Luật Quốc tế tư pháp, Công ước quốc tế, điều ước song phương hoặc đa phương mà Việt Nam là thành viên

 Nguyên tắc xác định pháp luật áp dụng

Theo Điều 683 BLDS 2015, khi giải quyết tranh chấp bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài, các bên có thể:

  • Tự thỏa thuận lựa chọn luật áp dụng (ví dụ: luật Việt Nam, luật quốc tịch của bên bị thiệt hại, hoặc luật của nước xảy ra hành vi gây thiệt hại)
  • Nếu không có thỏa thuận, Tòa án sẽ áp dụng pháp luật nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại, hoặc theo nguyên tắc pháp luật có mối liên hệ chặt chẽ nhất

Ví dụ: Một người Việt bị thương tại Pháp do tai nạn xe hơi → có thể áp dụng pháp luật Pháp nếu không thỏa thuận khác.

 Thẩm quyền giải quyết

Theo Điều 469 và Điều 470 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, các tranh chấp bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài được giải quyết như sau:

  • Nếu xảy ra ở Việt Nam → Tòa án Việt Nam có thẩm quyền
  • Nếu xảy ra ở nước ngoài nhưng liên quan đến lợi ích của công dân, pháp nhân Việt Nam → Tòa án Việt Nam vẫn có thể thụ lý
  • Ngoài ra, các bên có thể chọn trọng tài quốc tế hoặc tòa án nước ngoài theo thỏa thuận

Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Theo Điều 584 BLDS 2015, để phát sinh trách nhiệm bồi thường, phải có đầy đủ 4 yếu tố:

  1. Hành vi trái pháp luật: có thể là hành động hoặc không hành động đúng nghĩa vụ pháp lý
  2. Thiệt hại thực tế xảy ra: tài sản, sức khỏe, tính mạng, danh dự, uy tín, tinh thần
  3. Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại
  4. Lỗi của người gây thiệt hại: dù là cố ý hay vô ý, nếu có lỗi → phải bồi thường

 Các khoản bồi thường có thể yêu cầu

Tùy theo loại thiệt hại, người bị hại có thể yêu cầu các khoản sau:

a. Thiệt hại về tài sản

  • Tài sản hư hỏng, mất mát
  • Thu nhập bị mất, chi phí khắc phục
  • Chi phí phát sinh hợp lý do thiệt hại

b. Thiệt hại về sức khỏe hoặc tính mạng

  • Chi phí điều trị y tế, hồi phục chức năng
  • Thu nhập bị mất trong thời gian điều trị
  • Tổn thất tinh thần: tối đa 50 lần lương cơ sở (sức khỏe), 100 lần lương cơ sở (tính mạng)

c. Thiệt hại phi vật chất (danh dự, nhân phẩm, uy tín)

  • Bị bôi nhọ trên truyền thông, mạng xã hội xuyên quốc gia
  • Được yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai và bồi thường bằng tiền.
Bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài 2025
Bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài 2025

 Ví dụ thực tế

 Vụ kiện Apple tại Việt Nam

Người tiêu dùng Việt Nam kiện Apple Inc. vì sản phẩm iPhone lỗi gây hỏng dữ liệu → Tòa án Việt Nam thụ lý vụ việc theo cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và áp dụng luật Việt Nam.

 Tai nạn lao động của người Việt ở Nhật

Một lao động Việt Nam bị tai nạn tại nơi làm việc tại Nhật. Gia đình có thể yêu cầu phía công ty hoặc bảo hiểm chi trả chi phí y tế, tổn thất thu nhập và bồi thường thiệt hại theo luật Nhật Bản, nếu không có thỏa thuận khác.

 Công ty nước ngoài vi phạm hợp đồng tại Việt Nam

Công ty logistics nước ngoài làm hư hỏng lô hàng của doanh nghiệp Việt Nam → Có thể kiện tại Tòa án Việt Nam nếu hợp đồng có điều khoản chọn luật Việt Nam.

Quy trình yêu cầu bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài

Bước 1: Thu thập tài liệu, chứng cứ

  • Hợp đồng, thỏa thuận liên quan
  • Hóa đơn, chứng từ chứng minh thiệt hại
  • Kết luận giám định (nếu có)
  • Bản sao hộ chiếu, giấy phép kinh doanh của bên liên quan (nếu là tổ chức, cá nhân nước ngoài)

Bước 2: Xác định thẩm quyền và luật áp dụng

  • Dựa trên thỏa thuận trong hợp đồng, hoặc quy định của BLDS 2015

Bước 3: Nộp đơn yêu cầu bồi thường

  • Nộp tại Tòa án có thẩm quyền hoặc Trung tâm trọng tài thương mại (nếu có điều khoản trọng tài)

Bước 4: Giải quyết và thi hành phán quyết

  • Nếu Tòa án nước ngoài tuyên án → cần làm thủ tục công nhận bản án tại Việt Nam theo Điều 423 BLTTDS để thi hành

 Lưu ý khi xử lý tranh chấp bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài

  • Đọc kỹ hợp đồng: Điều khoản chọn luật, thẩm quyền giải quyết là yếu tố quyết định
  • Nắm rõ quy định của nước ngoài, đặc biệt nếu sự kiện xảy ra ngoài lãnh thổ Việt Nam
  • Tham khảo luật sư quốc tế hoặc công ty luật có chuyên môn về tư pháp quốc tế
  • Luôn giữ hồ sơ, chứng cứ rõ ràng: email, tin nhắn, hóa đơn, biên bản làm việc

Kết luận

Bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài là một lĩnh vực pháp lý đòi hỏi sự am hiểu về cả luật quốc nội và quốc tế. Khi phát sinh tranh chấp, việc xác định rõ yếu tố nước ngoài, pháp luật áp dụng, thẩm quyền giải quyết và xây dựng chiến lược pháp lý phù hợp sẽ giúp các bên bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp một cách hiệu quả. Trong mọi trường hợp, nên ưu tiên đàm phán và hòa giải, nhưng cũng sẵn sàng sử dụng công cụ pháp lý khi cần thiết.

Hy vọng rằng những thông tin bài viết trên sẽ hữu ích cho bạn. Liên hệ Luật sư làm việc tại Văn phòng, chi nhánh ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Hà Tĩnh, Nhật Bản,… theo các phương thức sau:

Luật Minh Lang là một trong những Văn phòng luật sư chuyên tư vấn về luật dân sự hàng đầu tại Việt Nam. Với đội ngũ Luật sư giỏi, uy tín và chuyên nghiệp. Luật Minh Lang tự tin có thể giải đáp tất cả các câu hỏi liên quan đến lĩnh vực này. Chúng tôi có thể hỗ trợ bạn giải quyết thủ tục một cách nhanh chóng, đảm bảo quyền lợi tốt nhất ở tất cả các tỉnh thành của Việt Nam.

Bài viết liên quan

Lên đầu trang