Thời hiệu khởi kiện án dân sự theo Luật Dân sự 2015

Thời hiệu khởi kiện án dân sự theo Luật Dân sự 2015 là nội dung rất quan trọng, quyết định đến việc Tòa án có thụ lý và giải quyết tranh chấp dân sự hay không. Nếu người khởi kiện không thực hiện quyền của mình trong thời hạn luật định, họ có thể mất quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ lợi ích chính đáng. Bài viết dưới đây Luật Minh Lang sẽ giúp bạn hiểu đầy đủ về khái niệm, căn cứ pháp lý, thời hạn cụ thể của từng loại tranh chấp và các lưu ý thực tiễn liên quan đến thời hiệu khởi kiện trong lĩnh vực dân sự.

 Khái niệm thời hiệu khởi kiện án dân sự là gì?

Theo Điều 149 và Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện án dân sự là khoảng thời gian mà pháp luật cho phép cá nhân, tổ chức được quyền yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp dân sự, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Nếu thời hiệu đã hết và người bị kiện có yêu cầu áp dụng thời hiệu, Tòa án có thể bác đơn khởi kiện, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

 Căn cứ pháp lý về thời hiệu khởi kiện dân sự

Các quy định liên quan đến thời hiệu khởi kiện án dân sự được nêu rõ tại các văn bản sau:

  • Bộ luật Dân sự 2015: Điều 149, Điều 154 đến Điều 162, Điều 429…
  • Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015: Điều 192, 195 và các điều liên quan đến thụ lý vụ án.
  • Nghị quyết số 103/2015/QH13 của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Dân sự 2015.

 Thời hiệu khởi kiện theo từng loại tranh chấp dân sự

 Tranh chấp hợp đồng dân sự

Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người khởi kiện biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. (Điều 429 BLDS 2015)

Ví dụ: Nếu một bên vi phạm nghĩa vụ thanh toán trong hợp đồng vào ngày 1/1/2020, thì thời hiệu khởi kiện sẽ kết thúc vào ngày 1/1/2023, trừ khi có yếu tố gián đoạn hoặc tạm ngừng thời hiệu.

Tranh chấp về thừa kế

  • Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu chia di sản thừa kế là:
    • 30 năm đối với bất động sản.
    • 10 năm đối với động sản.
  • Thời hiệu khởi kiện để xác nhận quyền thừa kế hoặc bác bỏ quyền của người khác: 10 năm từ thời điểm mở thừa kế.

 Lưu ý: Việc mở thừa kế được xác định là thời điểm người để lại di sản chết (hoặc bị tuyên bố chết).

Tranh chấp đòi tài sản

Thời hiệu để yêu cầu đòi lại tài sản là 02 năm kể từ thời điểm quyền bị xâm phạm.

Tuy nhiên, một số trường hợp đòi lại tài sản không áp dụng thời hiệu, ví dụ: tài sản là di tích, cổ vật bị chiếm giữ trái phép.

Các trường hợp không áp dụng thời hiệu khởi kiện

Theo Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015, một số trường hợp không áp dụng thời hiệu bao gồm:

  • Yêu cầu bảo vệ quyền nhân thân không gắn với tài sản.
  • Yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, trừ khi luật có quy định khác.
  • Tranh chấp quyền sử dụng đất không có giấy tờ, nếu đất được sử dụng ổn định và không có khiếu nại, tố cáo.
Thời hiệu khởi kiện án dân sự
Thời hiệu khởi kiện án dân sự

Tạm dừng, kéo dài và gián đoạn thời hiệu

Tạm dừng thời hiệu

Thời hiệu khởi kiện tạm dừng trong các trường hợp như:

  • Có sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan.
  • Người có quyền chưa đủ năng lực hành vi dân sự hoặc chưa thành niên mà chưa có người đại diện.
  • Bên vi phạm thừa nhận nghĩa vụ với bên có quyền.

Sau khi lý do tạm dừng chấm dứt, thời hiệu được tiếp tục tính tiếp phần còn lại.

Gián đoạn thời hiệu

Thời hiệu được tính lại từ đầu nếu:

  • Người có nghĩa vụ thừa nhận nghĩa vụ của mình.
  • Người có quyền khởi kiện nộp đơn nhưng Tòa án trả lại do chưa đủ điều kiện, và sau đó nộp lại đơn hợp lệ.

 Hậu quả của việc hết thời hiệu khởi kiện

Nếu người khởi kiện nộp đơn sau khi thời hiệu đã hết mà bị đơn có yêu cầu áp dụng thời hiệu, thì Tòa án có thể bác đơn khởi kiện, đồng nghĩa với việc người khởi kiện không được pháp luật bảo vệ quyền lợi thông qua tố tụng.

Tuy nhiên, nếu bị đơn không yêu cầu áp dụng thời hiệu, thì Tòa án vẫn giải quyết vụ án bình thường.

Một số lưu ý thực tiễn khi xác định thời hiệu khởi kiện

  • Thời hiệu tính từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, không phải từ ngày ký hợp đồng hay phát sinh quan hệ.
  • Không phải vụ việc nào cũng áp dụng thời hiệu – cần xem xét kỹ quy định đặc thù từng trường hợp.
  • Nên thu thập chứng cứ rõ ràng về thời điểm phát sinh tranh chấp để bảo đảm quyền khởi kiện không bị mất.
    Kết luận

Hiểu đúng về thời hiệu khởi kiện án dân sự theo Luật Dân sự 2015 là điều vô cùng quan trọng giúp cá nhân, tổ chức chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong các tranh chấp dân sự. Việc nộp đơn khởi kiện đúng thời hạn không chỉ giúp vụ án được giải quyết kịp thời mà còn tránh nguy cơ mất quyền tố tụng do hết thời hiệu.

Hy vọng rằng những thông tin bài viết trên sẽ hữu ích cho bạn. Liên hệ Luật sư làm việc tại Văn phòng, chi nhánh ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Hà Tĩnh, Nhật Bản,… theo các phương thức sau:

Luật Minh Lang là một trong những Văn phòng luật sư chuyên tư vấn về luật dân sự hàng đầu tại Việt Nam. Với đội ngũ Luật sư giỏi, uy tín và chuyên nghiệp. Luật Minh Lang tự tin có thể giải đáp tất cả các câu hỏi liên quan đến lĩnh vực này. Chúng tôi có thể hỗ trợ bạn giải quyết thủ tục một cách nhanh chóng, đảm bảo quyền lợi tốt nhất ở tất cả các tỉnh thành của Việt Nam.

 

Bài viết liên quan

Lên đầu trang