Cho thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ là vấn đề được nhiều người lao động quan tâm khi doanh nghiệp tổ chức lại hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc gặp khó khăn về kinh tế. Theo Điều 42 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động phải thực hiện các nghĩa vụ nhất định khi việc thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế ảnh hưởng đến việc làm của người lao động.
Những trường hợp nào được coi là thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế?
Căn cứ khoản 1 và khoản 2 Điều 42 Bộ luật Lao động 2019, những trường hợp sau đây được coi là thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế:
Thứ nhất, thay đổi cơ cấu, công nghệ, bao gồm:
- Thay đổi cơ cấu tổ chức, tổ chức lại lao động;
- Thay đổi quy trình, công nghệ, máy móc, thiết bị sản xuất, kinh doanh gắn với ngành, nghề sản xuất, kinh doanh của người sử dụng lao động;
- Thay đổi sản phẩm hoặc cơ cấu sản phẩm.
Thứ hai, vì lý do kinh tế, bao gồm:
- Khủng hoảng hoặc suy thoái kinh tế;
- Thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước khi cơ cấu lại nền kinh tế hoặc thực hiện cam kết quốc tế.
Như vậy, không phải mọi trường hợp doanh nghiệp muốn cắt giảm nhân sự đều được xem là thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế. Việc áp dụng quy định này phải căn cứ vào tình huống thực tế và các trường hợp được pháp luật quy định.
Doanh nghiệp có được cho người lao động thôi việc khi thay đổi cơ cấu, công nghệ không?
Căn cứ khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều 42 Bộ luật Lao động 2019, khi thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế ảnh hưởng đến việc làm của người lao động, người sử dụng lao động phải thực hiện các nghĩa vụ theo quy định.
- Xây dựng và thực hiện phương án sử dụng lao động: Đối với trường hợp thay đổi cơ cấu, công nghệ mà ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người lao động hoặc vì lý do kinh tế mà nhiều người lao động có nguy cơ mất việc làm, phải thôi việc người sử dụng lao động phải xây dựng và thực hiện phương án sử dụng lao động theo Điều 44 Bộ luật Lao động 2019.
- Ưu tiên đào tạo lại: Trường hợp thay đổi cơ cấu, công nghệ mà có chỗ làm việc mới thì ưu tiên đào tạo lại người lao động để tiếp tục sử dụng.
- Trả trợ cấp mất việc làm: Nếu trường hợp người sử dụng lao động không thể giải quyết được việc làm mà phải cho người lao động thôi việc thì phải trả trợ cấp mất việc làm theo Điều 47 Bộ luật Lao động 2019.
- Trao đổi ý kiến và thông báo trước: Việc cho thôi việc đối với người lao động theo quy định tại Điều này chỉ được tiến hành sau khi đã trao đổi ý kiến với tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở mà người lao động là thành viên và thông báo trước 30 ngày cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cho người lao động.
Do đó, doanh nghiệp có thể phải cho người lao động thôi việc trong những trường hợp luật định, nhưng phải tuân thủ các nghĩa vụ tương ứng. Không thể chỉ dựa vào lý do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc khó khăn kinh tế để bỏ qua trình tự, thủ tục pháp luật yêu cầu.
Phương án sử dụng lao động khi thay đổi cơ cấu, công nghệ được quy định thế nào?
Căn cứ khoản 3 và khoản 4 Điều 42, Điều 44 Bộ luật Lao động 2019, khi thay đổi cơ cấu, công nghệ ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người lao động hoặc vì lý do kinh tế khiến nhiều người có nguy cơ mất việc làm, phải thôi việc, người sử dụng lao động phải xây dựng và thực hiện phương án sử dụng lao động theo quy định.
Theo Điều 44 Bộ luật Lao động 2019, phương án sử dụng lao động phải có các nội dung chủ yếu như:
- Số lượng và danh sách người lao động tiếp tục được sử dụng, người lao động được đào tạo lại để tiếp tục sử dụng, người lao động được chuyển sang làm việc không trọn thời gian;
- Số lượng và danh sách người lao động nghỉ hưu;
- Số lượng và danh sách người lao động phải chấm dứt hợp đồng lao động;
- Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động, người lao động và các bên liên quan trong việc thực hiện phương án sử dụng lao động;
- Biện pháp và nguồn tài chính bảo đảm thực hiện phương án.
Khi xây dựng phương án sử dụng lao động, người sử dụng lao động phải trao đổi ý kiến với tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở. Phương án sử dụng lao động phải được thông báo công khai cho người lao động biết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày được thông qua.
Đặc biệt, theo khoản 3 Điều 42 Bộ luật Lao động 2019, nếu có chỗ làm việc mới thì ưu tiên đào tạo lại người lao động để tiếp tục sử dụng.
Như vậy, khi cho thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế, doanh nghiệp cần thực hiện các nghĩa vụ về phương án sử dụng lao động theo đúng quy định, thay vì chỉ thông báo cắt giảm nhân sự.
Người lao động bị cho thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ có được hưởng trợ cấp mất việc làm không?
Căn cứ khoản 5 Điều 42 và Điều 47 Bộ luật Lao động 2019, người lao động bị cho thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế có thể được hưởng trợ cấp mất việc làm nếu đáp ứng các điều kiện luật định.
Theo Điều 47 Bộ luật Lao động 2019, NSDLĐ trả trợ cấp mất việc làm cho NLĐ đã làm việc thường xuyên cho mình từ đủ 12 tháng trở lên mà bị mất việc làm theo quy định tại khoản 11 Điều 34 Bộ luật Lao động 2019.
- Cứ mỗi năm làm việc trả 01 tháng tiền lương nhưng ít nhất bằng 02 tháng tiền lương.
- Thời gian làm việc để tính trợ cấp mất việc làm được xác định bằng tổng thời gian người lao động đã làm việc thực tế cho người sử dụng lao động trừ đi thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp và thời gian làm việc đã được người sử dụng lao động chi trả trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm.
- Tiền lương để tính trợ cấp mất việc làm là tiền lương bình quân của 06 tháng liền kề theo hợp đồng lao động trước khi người lao động mất việc làm.
Do đó, khi người lao động bị cho thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế, cần xác định thời gian làm việc thực tế, thời gian tham gia bảo hiểm thất nghiệp, tiền lương làm căn cứ tính trợ cấp và các điều kiện liên quan để xác định chính xác quyền lợi được hưởng.
Kết luận
Cho thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế phải tuân thủ Điều 42 Bộ luật Lao động 2019 và các quy định có liên quan. Người sử dụng lao động cần thực hiện phương án sử dụng lao động, ưu tiên đào tạo lại khi có chỗ làm việc mới và trả trợ cấp mất việc làm nếu đáp ứng điều kiện luật định.
Người lao động khi bị cho thôi việc nên kiểm tra lý do, trình tự thực hiện và các khoản trợ cấp được hưởng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Hy vọng rằng những thông tin bài viết trên sẽ hữu ích cho bạn. Liên hệ Luật sư làm việc tại Văn phòng, chi nhánh ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Hà Tĩnh, Nhật Bản,… theo các phương thức sau:
- Email: Luatminhlang@gmail.com
- Điện thoại: 0943.640.789 (Zalo)
- Fanpage: https://www.facebook.com/luatminhlang
- Website: https://www.luatminhlang.vn/
Luật Minh Lang là một trong những Văn phòng luật sư chuyên tư vấn về luật doanh nghiệp hàng đầu tại Việt Nam. Với đội ngũ Luật sư giỏi, uy tín và chuyên nghiệp. Luật Minh Lang tự tin có thể giải đáp tất cả các câu hỏi liên quan đến lĩnh vực này. Chúng tôi có thể hỗ trợ bạn giải quyết thủ tục một cách nhanh chóng, đảm bảo quyền lợi tốt nhất ở tất cả các tỉnh thành của Việt Nam.
