Mục Lục
Việc mua vốn góp có được điều hành công ty không là vấn đề pháp lý then chốt mà các nhà đầu tư cần làm rõ trước khi quyết định rót vốn vào một doanh nghiệp. Theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020, quyền sở hữu vốn và quyền điều hành trực tiếp là hai khái niệm có mối liên hệ mật thiết nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quyền lợi quản lý và điều hành mà nhà đầu tư có được khi thực hiện mua phần vốn góp hoặc cổ phần.
Hiểu về “Phần vốn góp” và “Mua vốn góp”
- Trước hết, chúng ta cần làm rõ khái niệm pháp lý. Theo Luật Doanh nghiệp 2020, Phần vốn góp là tổng giá trị tài sản của một thành viên đã góp hoặc cam kết góp vào công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh.
- Việc “mua vốn góp” thực chất là quá trình nhận chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ quyền sở hữu đối với phần vốn đó từ một thành viên hiện hữu của công ty. Khi việc chuyển nhượng hoàn tất và thông tin của người mua được ghi đầy đủ vào sổ đăng ký thành viên, người mua chính thức trở thành thành viên của công ty.
Quyền quản lý và điều hành công ty khi sở hữu vốn góp
- Khi một cá nhân hoặc tổ chức mua phần vốn góp hoặc cổ phần, họ chính thức trở thành thành viên hoặc cổ đông của công ty kể từ thời điểm thông tin được ghi nhận đầy đủ vào Sổ đăng ký thành viên hoặc Sổ đăng ký cổ đông.
Quyền tham gia vào cơ quan quyết định cao nhất
- Người mua vốn góp có quyền tham dự các cuộc họp của Hội đồng thành viên (đối với công ty TNHH) hoặc Đại hội đồng cổ đông (đối với công ty cổ phần).
- Tại đây, họ được thảo luận, kiến nghị và thực hiện quyền biểu quyết đối với những vấn đề chiến lược như: kế hoạch kinh doanh hằng năm, dự án đầu tư phát triển, hoặc thay đổi cơ cấu tổ chức quản lý của công ty.
Sự khác biệt giữa quyền sở hữu và quyền điều hành công ty trực tiếp
- Cần lưu ý rằng việc sở hữu vốn góp mang lại quyền quản lý (thông qua biểu quyết tại các cơ quan cao nhất), nhưng không đương nhiên mang lại quyền điều hành trực tiếp hàng ngày.
- Quyền điều hành hoạt động kinh doanh hằng ngày thường thuộc về Giám đốc hoặc Tổng giám đốc.
- Tuy nhiên, thành viên hoặc cổ đông hoàn toàn có thể trực tiếp điều hành công ty nếu họ được Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị bầu hoặc bổ nhiệm giữ các chức danh quản lý này.
Tỷ lệ vốn góp quyết định mức độ chi phối công ty
Mức độ “điều hành” thực tế của người mua vốn góp phụ thuộc rất lớn vào tỷ lệ phần vốn mà họ nắm giữ, vì quyền biểu quyết thường tương ứng với tỷ lệ vốn góp.
Đối với Công ty TNHH hai thành viên trở lên
Nhà đầu tư nắm giữ tỷ lệ vốn lớn sẽ có quyền chi phối các quyết định của Hội đồng thành viên. Ví dụ, để thông qua các quyết định quan trọng như bán tài sản lớn hoặc tổ chức lại công ty, cần sự tán thành của các thành viên sở hữu từ 75% tổng số vốn góp của các thành viên dự họp trở lên. Các quyết định thông thường khác cũng yêu cầu tỷ lệ ít nhất 65%. Lưu ý rằng các tỷ lệ này là mức mặc định theo Luật, Điều lệ công ty có thể quy định một tỷ lệ khác cụ thể hơn.
Đối với Công ty Cổ phần
Cổ đông sở hữu cổ phần phổ thông có quyền biểu quyết tỷ lệ thuận với số cổ phần mình nắm giữ. Những cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 10% tổng số cổ phần phổ thông trở lên (hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơn theo quy định tại Điều lệ công ty) còn có quyền đề cử người vào Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát, từ đó gián tiếp tham gia sâu vào việc điều hành công ty.
Tiêu chuẩn và điều kiện giữ chức danh Giám đốc/ Tổng giám đốc
Để trực tiếp điều hành công ty và hoạt động kinh doanh hằng ngày của doanh nghiệp với tư cách là Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, cá nhân (bao gồm cả nhà đầu tư sở hữu vốn) phải đáp ứng các tiêu chuẩn và điều kiện pháp lý sau đây:
- Về năng lực hành vi và tư cách pháp lý: Cá nhân không được thuộc đối tượng bị cấm quản lý doanh nghiệp theo quy định tại khoản 2 Điều 17 của Luật Doanh nghiệp. Các đối tượng bị cấm bao gồm: cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật; sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp trong quân đội và công an; người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt tù hoặc đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề.
- Về trình độ chuyên môn và kinh nghiệm: Cá nhân phải có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn trong quản trị kinh doanh hoặc trong lĩnh vực ngành, nghề kinh doanh cụ thể của công ty. Ngoài các tiêu chuẩn chung của pháp luật, ứng viên còn phải đáp ứng các điều kiện bổ sung khác được quy định cụ thể tại Điều lệ công ty.
- Về quy trình bổ nhiệm và xác lập tư cách: Việc đảm nhiệm chức danh điều hành phải thông qua quyết định của cơ quan quản lý có thẩm quyền trong công ty theo đúng trình tự pháp luật:
- Đối với công ty TNHH: Do Hội đồng thành viên (với công ty hai thành viên trở lên) hoặc Chủ tịch công ty/Hội đồng thành viên (với công ty một thành viên) bổ nhiệm hoặc thuê.
- Đối với công ty cổ phần: Do Hội đồng quản trị bổ nhiệm một thành viên Hội đồng quản trị hoặc thuê người khác giữ chức danh này.
- Thời hạn nhiệm kỳ: Nhiệm kỳ của Giám đốc/Tổng giám đốc do cơ quan bổ nhiệm quyết định nhưng không quá 05 năm; cá nhân có thể được bổ nhiệm lại với số nhiệm kỳ không hạn chế.
Các lưu ý pháp lý khi mua vốn góp để nắm quyền điều hành công ty
Hoàn tất thủ tục xác lập và công khai tư cách sở hữu
- Nhà đầu tư chính thức xác lập tư cách thành viên hoặc cổ đông kể từ thời điểm thanh toán đầy đủ giá trị mua vốn và được ghi nhận thông tin đầy đủ vào Sổ đăng ký của công ty.
- Doanh nghiệp có nghĩa vụ thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp với Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn 10 ngày để đảm bảo hiệu lực pháp lý đối với bên thứ ba.
Tuân thủ tiêu chuẩn và quy trình bổ nhiệm chức danh điều hành công ty
- Việc sở hữu vốn mang lại quyền quản trị nhưng để trực tiếp điều hành hằng ngày, nhà đầu tư phải được bầu hoặc bổ nhiệm giữ chức danh Giám đốc/Tổng giám đốc theo đúng trình tự tại Điều lệ.
- Cá nhân đảm nhiệm chức danh này phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và không thuộc diện bị cấm quản lý doanh nghiệp theo luật định.
Trách nhiệm và nghĩa vụ cá nhân của người quản trị, điều hành công ty
- Người quản lý có nghĩa vụ thực hiện các quyền và nhiệm vụ được giao một cách trung thực, cẩn trọng và tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp tối đa của doanh nghiệp.
- Nếu có hành vi vi phạm nghĩa vụ hoặc lạm dụng chức vụ gây thiệt hại cho công ty, người điều hành phải chịu trách nhiệm cá nhân hoặc liên đới bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh bằng tài sản của mình.
Kết luận:
Mua vốn góp có được điều hành công ty thông qua hai cấp độ: quyền biểu quyết tại Hội đồng thành viên để quyết định các vấn đề chiến lược và quyền trực tiếp điều hành nếu nhà đầu tư được bổ nhiệm giữ các chức danh quản lý như Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Việc sở hữu tỷ lệ vốn càng cao (đặc biệt là các ngưỡng 65% hoặc 75%) thì quyền chi phối các quyết định trọng yếu và khả năng tham gia bộ máy lãnh đạo của nhà đầu tư càng lớn. Tuy nhiên, người trực tiếp quản lý phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và không thuộc diện bị cấm theo quy định của pháp luật.
Hy vọng rằng những thông tin bài viết trên sẽ hữu ích cho bạn. Liên hệ Luật sư làm việc tại Văn phòng, chi nhánh ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Hà Tĩnh, Nhật Bản,… theo các phương thức sau:
- Email: Luatminhlang@gmail.com
- Điện thoại: 0943.640.789 (Zalo)
- Fanpage: https://www.facebook.com/luatminhlang
- Website: https://www.luatminhlang.vn/
Luật Minh Lang là một trong những Văn phòng luật sư chuyên tư vấn về luật doanh nghiệp hàng đầu tại Việt Nam. Với đội ngũ Luật sư giỏi, uy tín và chuyên nghiệp. Luật Minh Lang tự tin có thể giải đáp tất cả các câu hỏi liên quan đến lĩnh vực này. Chúng tôi có thể hỗ trợ bạn giải quyết thủ tục một cách nhanh chóng, đảm bảo quyền lợi tốt nhất ở tất cả các tỉnh thành của Việt Nam.
