Hàng thừa kế là gì? Quy định theo Bộ luật Dân sự 2015

Trong các vụ việc liên quan đến thừa kế tài sản, thuật ngữ “hàng thừa kế” thường xuyên được nhắc đến. Việc xác định đúng hàng thừa kế đóng vai trò then chốt trong việc chia di sản một cách hợp pháp và công bằng, đặc biệt là khi người mất không để lại di chúc. Vậy hàng thừa kế là gì, được chia như thế nào, và ai có quyền hưởng thừa kế? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn bộ quy định pháp luật về vấn đề này.

 Hàng thừa kế là gì?

Hàng thừa kế là khái niệm pháp lý được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015, dùng để xác định thứ tự ưu tiên của những người được quyền hưởng di sản thừa kế khi người chết không để lại di chúc, hoặc di chúc không hợp lệ/không phân chia toàn bộ di sản.

➡ Mỗi hàng thừa kế là một nhóm người có mối quan hệ huyết thống, hôn nhân hoặc nuôi dưỡng với người đã chết.

Nguyên tắc cơ bản: Người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng trước, hoặc những người ở hàng trước bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản.

 Các hàng thừa kế theo quy định pháp luật

 Hàng thừa kế thứ nhất

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm:

  • Vợ hoặc chồng của người chết;
  • Cha đẻ, mẹ đẻ của người chết;
  • Cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp của người chết;
  • Con đẻ, con nuôi hợp pháp của người chết.

Đây là nhóm người được ưu tiên hàng đầu khi chia tài sản thừa kế theo pháp luật.

Hàng thừa kế thứ hai

Chỉ áp dụng khi không còn ai ở hàng thứ nhất:

  • Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
  • Anh, chị, em ruột của người chết;
  • Cháu ruột của người chết mà người chết là ông/bà nội hoặc ngoại.

 Hàng thừa kế thứ ba

Gồm:

  • Cụ nội, cụ ngoại;
  • Cô, dì, chú, bác, cậu ruột;
  • Cháu ruột của người chết mà người chết là cô, dì, chú, bác, cậu;
  • Chắt của người chết mà người chết là cụ.
Hàng thừa kế là gì?
Hàng thừa kế là gì?

Cách xác định người được hưởng thừa kế theo hàng

Khi có nhiều người cùng hàng

Những người ở cùng một hàng thừa kế sẽ được chia phần di sản bằng nhau, trừ khi có thỏa thuận khác.

Ví dụ: Người mất có 3 con ruột và 1 vợ hợp pháp. Toàn bộ 4 người sẽ cùng thuộc hàng thứ nhất và mỗi người được chia ¼ di sản nếu không có di chúc.

Khi không còn người ở hàng trước

Nếu không có người ở hàng thứ nhất (hoặc tất cả từ chối, bị truất quyền), thì di sản sẽ được chia cho những người ở hàng thứ hai, theo tỷ lệ bằng nhau.

 Những ai KHÔNG được hưởng thừa kế dù thuộc hàng thừa kế

Theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, những người sau bị loại khỏi danh sách thừa kế, trừ khi được người chết tha thứ hoặc có di chúc cho hưởng:

  • Người bị kết án cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, uy tín của người để lại di sản;
  • Người lừa dối, cưỡng ép trong việc lập di chúc;
  • Người cố tình ngăn cản người khác nhận thừa kế;
  • Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ chăm sóc cha mẹ, vợ chồng, con cái.

Quy định liên quan đến con riêng, con nuôi trong hàng thừa kế

  • Con nuôi hợp pháp có quyền thừa kế như con ruột.
  • Cha mẹ nuôi hợp pháp cũng được xếp vào hàng thừa kế như cha mẹ đẻ.
  • Con riêng của vợ/chồng chỉ được thừa kế nếu có quan hệ nuôi dưỡng hợp pháp hoặc có di chúc chỉ định.

Một số ví dụ cụ thể về hàng thừa kế

Tình huống 1:
 Ông A qua đời, không để lại di chúc. Ông có 1 vợ và 3 con. → Hàng thừa kế thứ nhất gồm: Vợ + 3 con → Mỗi người hưởng ¼ tài sản.

Tình huống 2:
 Bà B qua đời, không chồng, không con, cha mẹ cũng đã mất. → Hàng thừa kế thứ hai được áp dụng: anh chị em ruột, ông bà nội ngoại nếu còn sống.

Tình huống 3:
 Ông C có một người con ruột và một người cháu gọi bằng bác (hàng 3). Nếu con ruột còn sống, cháu không được chia theo pháp luật.

 Câu hỏi thường gặp về hàng thừa kế

Có thể bỏ qua người ở hàng trước để chia cho hàng sau không?

➡ Không. Chỉ khi không còn ai ở hàng trước, hoặc tất cả từ chối nhận di sản, mới chia cho hàng sau.

 Vợ chồng chưa đăng ký kết hôn có được tính là hàng thừa kế không?

➡ Không. Chỉ vợ chồng hợp pháp (đăng ký kết hôn) mới thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

 Con riêng có được chia thừa kế không?

➡ Nếu được người mất nuôi dưỡng hợp pháp, thì có quyền như con ruột.

 Kết luận

Hàng thừa kế là khái niệm quan trọng trong việc xác định người được quyền hưởng tài sản khi người mất không để lại di chúc. Việc hiểu rõ hàng thừa kế giúp gia đình tránh tranh chấp không đáng có, đảm bảo sự công bằng và đúng quy định pháp luật. Hy vọng rằng những thông tin bài viết trên sẽ hữu ích cho bạn. Liên hệ Luật sư làm việc tại Văn phòng, chi nhánh ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Hà Tĩnh, Nhật Bản,… theo các phương thức sau:

Luật Minh Lang là một trong những Văn phòng luật sư chuyên về ly hôn hàng đầu tại Việt Nam. Với đội ngũ Luật sư giỏi, uy tín và chuyên nghiệp. Luật Minh Lang tự tin có thể giải đáp tất cả các câu hỏi liên quan đến lĩnh vực này. Chúng tôi có thể hỗ trợ bạn giải quyết thủ tục một cách nhanh chóng, đảm bảo quyền lợi tốt nhất ở tất cả các tỉnh thành của Việt Nam

Bài viết liên quan

Lên đầu trang