Công Ty Có Được Tự Ý Áp Dụng Hình Thức Xử Lý Kỷ Luật Sa Thải Không? Mới Nhất 2026

Công ty có được tự ý áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải không là vấn đề được nhiều người lao động quan tâm khi phát sinh tranh chấp trong quá trình làm việc. Theo Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có quyền áp dụng hình thức kỷ luật sa thải nhưng phải có căn cứ pháp luật và tuân thủ đúng nguyên tắc, trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật lao động. Công ty không được tùy tiện sa thải người lao động theo ý chí chủ quan của mình.

Công ty có được tự ý áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải không?

Theo Điều 124 Bộ luật Lao động 2019, có 04 hình thức xử lý kỷ luật lao động, bao gồm:

  • Khiển trách.
  • Kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng.
  • Cách chức.
  • Sa thải.

Như vậy, sa thải là một trong những hình thức xử lý kỷ luật lao động được pháp luật công nhận. Tuy nhiên, việc áp dụng hình thức này phải đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.

Cụ thể, theo Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải trong các trường hợp luật định. Đồng thời, việc xử lý kỷ luật phải tuân thủ các nguyên tắc và trình tự, thủ tục theo Điều 122 Bộ luật Lao động 2019.

Do đó, công ty không được tự ý quyết định sa thải người lao động khi không có căn cứ hoặc không thực hiện đúng quy định về xử lý kỷ luật lao động.

Công Ty Có Được Tự Ý Áp Dụng Hình Thức Xử Lý Kỷ Luật Sa Thải Không?
Công Ty Có Được Tự Ý Áp Dụng Hình Thức Xử Lý Kỷ Luật Sa Thải Không?

Các trường hợp công ty được áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải

Theo Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động được áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải trong các trường hợp sau:

Thứ nhất, người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma tuý tại nơi làm việc.

Thứ hai, người lao động có hành vi tiết lộ bí mật hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng đến lợi ích của công ty, cụ thể:

  • Tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ.
  • Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động.
  • Có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động.
  • Có hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động.

Thứ ba, người lao động tái phạm trong thời gian chưa được xóa kỷ luật.

Trường hợp người lao động đã bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức mà tái phạm trong thời gian chưa được xóa kỷ luật thì người sử dụng lao động có thể áp dụng hình thức sa thải. Tái phạm là trường hợp người lao động lặp lại hành vi vi phạm đã bị xử lý kỷ luật mà chưa được xóa kỷ luật theo quy định tại Điều 126 của Bộ luật này.

Thứ tư, người lao động tự ý bỏ việc không có lý do chính đáng.

Người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày, tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng thì có thể bị áp dụng hình thức kỷ luật sa thải.

Các trường hợp được coi là có lý do chính đáng bao gồm thiên tai, hỏa hoạn, bản thân hoặc thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và các trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động.

Công ty phải tuân thủ nguyên tắc, trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật sa thải như thế nào?

Ngay cả khi người lao động có hành vi vi phạm thuộc trường hợp được áp dụng hình thức sa thải, công ty vẫn phải tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc và trình tự xử lý kỷ luật theo quy định pháp luật.

Về nguyên tắc xử lý kỷ luật:

Theo khoản 1 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019, việc xử lý kỷ luật lao động phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

  • Người sử dụng lao động phải chứng minh được lỗi của người lao động.
  • Phải có sự tham gia của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở mà người lao động bị xử lý kỷ luật là thành viên.
  • Người lao động phải có mặt và có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc tổ chức đại diện người lao động bào chữa; trường hợp là người chưa đủ 15 tuổi thì phải có sự tham gia của người đại diện theo pháp luật.
  • Việc xử lý kỷ luật lao động phải được lập thành biên bản.

Ngoài ra, người sử dụng lao động không được áp dụng nhiều hình thức xử lý kỷ luật lao động đối với một hành vi vi phạm và không được xử lý kỷ luật đối với người lao động trong các trường hợp pháp luật quy định tại khoản 4 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019.

Về trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật sa thải: 

Theo Điều 70 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, công ty phải thực hiện các bước xử lý kỷ luật lao động như sau:

“1. Khi phát hiện người lao động có hành vi vi phạm kỷ luật lao động tại thời điểm xảy ra hành vi vi phạm, người sử dụng lao động tiến hành lập biên bản vi phạm và thông báo đến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở mà người lao động là thành viên, người đại diện theo pháp luật của người lao động chưa đủ 15 tuổi. Trường hợp người sử dụng lao động phát hiện hành vi vi phạm kỷ luật lao động sau thời điểm hành vi vi phạm đã xảy ra thì thực hiện thu thập chứng cứ chứng minh lỗi của người lao động.

2. Trong thời hiệu xử lý kỷ luật lao động quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 123 của Bộ luật Lao động, người sử dụng lao động tiến hành họp xử lý kỷ luật lao động như sau:

a) Ít nhất 05 ngày làm việc trước ngày tiến hành họp xử lý kỷ luật lao động, người sử dụng lao động thông báo về nội dung, thời gian, địa điểm tiến hành cuộc họp xử lý kỷ luật lao động, họ tên người bị xử lý kỷ luật lao động, hành vi vi phạm bị xử lý kỷ luật lao động đến các thành phần phải tham dự họp quy định tại điểm b, điểm c khoản 1 Điều 122 của Bộ luật Lao động, bảo đảm các thành phần này nhận được thông báo trước khi diễn ra cuộc họp;

b) Khi nhận được thông báo của người sử dụng lao động, các thành phần phải tham dự họp quy định tại điểm b, điểm c khoản 1 Điều 122 của Bộ luật Lao động phải xác nhận tham dự cuộc họp với người sử dụng lao động. Trường hợp một trong các thành phần phải tham dự không thể tham dự họp theo thời gian, địa điểm đã thông báo thì người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận việc thay đổi thời gian, địa điểm họp; trường hợp hai bên không thỏa thuận được thì người sử dụng lao động quyết định thời gian, địa điểm họp;

c) Người sử dụng lao động tiến hành họp xử lý kỷ luật lao động theo thời gian, địa điểm đã thông báo quy định tại điểm a, điểm b khoản này. Trường hợp một trong các thành phần phải tham dự họp quy định tại điểm b, điểm c khoản 1 Điều 122 của Bộ luật Lao động không xác nhận tham dự cuộc họp hoặc vắng mặt thì người sử dụng lao động vẫn tiến hành họp xử lý kỷ luật lao động.

3. Nội dung cuộc họp xử lý kỷ luật lao động phải được lập thành biên bản, thông qua trước khi kết thúc cuộc họp và có chữ ký của người tham dự cuộc họp quy định tại điểm b, điểm c khoản 1 Điều 122 của Bộ luật Lao động, trường hợp có người không ký vào biên bản thì người ghi biên bản nêu rõ họ tên, lý do không ký (nếu có) vào nội dung biên bản.

4. Trong thời hiệu xử lý kỷ luật lao động quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 123 của Bộ luật Lao động, người có thẩm quyền xử lý kỷ luật lao động ban hành quyết định xử lý kỷ luật lao động và gửi đến các thành phần phải tham dự quy định tại điểm b, điểm c khoản 1 Điều 122 của Bộ luật Lao động.”

Như vậy, công ty không thể chỉ thông báo miệng hoặc đơn phương ban hành quyết định sa thải mà bỏ qua các bước xử lý kỷ luật bắt buộc.

Công ty tự ý sa thải người lao động trái pháp luật bị xử lý như thế nào?

Trường hợp công ty áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải không đúng căn cứ hoặc vi phạm nguyên tắc, trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật lao động thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật.

Cụ thể, theo Điều 25 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với cá nhân có hành vi vi phạm được quy định như sau: 

  • Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có hành vi xử lý kỷ luật lao động, bồi thường thiệt hại không đúng trình tự, thủ tục, thời hiệu theo quy định của pháp luật theo điểm đ khoản 2 Điều 25 Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
  • Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động khi có hành vi xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động có hành vi vi phạm không được quy định trong nội quy lao động hoặc không thỏa thuận trong hợp đồng lao động đã giao kết hoặc pháp luật về lao động không quy định theo điểm d khoản 3 Điều 25 Nghị định 283/2026/NĐ-CP.

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân. Do đó, công ty là tổ chức có thể bị phạt:

  • Từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 25 Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
  • Từ 40.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm d khoản 3 Điều 25 Nghị định 283/2026/NĐ-CP.

Bên cạnh đó, người lao động có quyền yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Kết luận

Công ty không được tự ý áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải đối với người lao động. Theo Bộ luật Lao động 2019, việc sa thải chỉ được thực hiện khi có căn cứ thuộc các trường hợp quy định tại Điều 125 và phải tuân thủ đầy đủ nguyên tắc, trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật lao động. Vì vậy, người lao động cần nắm rõ quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình khi bị công ty xử lý kỷ luật sa thải.

Hy vọng rằng những thông tin bài viết trên sẽ hữu ích cho bạn. Liên hệ Luật sư làm việc tại Văn phòng, chi nhánh ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Hà Tĩnh, Nhật Bản,… theo các phương thức sau:

Luật Minh Lang là một trong những Văn phòng luật sư chuyên tư vấn về luật doanh nghiệp hàng đầu tại Việt Nam. Với đội ngũ Luật sư giỏi, uy tín và chuyên nghiệp. Luật Minh Lang tự tin có thể giải đáp tất cả các câu hỏi liên quan đến lĩnh vực này. Chúng tôi có thể hỗ trợ bạn giải quyết thủ tục một cách nhanh chóng, đảm bảo quyền lợi tốt nhất ở tất cả các tỉnh thành của Việt Nam.

Lên đầu trang